تكميل گردد . * * * [ بررسى مسائل و موضوعاتى كه ماهيّت مضمون كتاب را تشكيل ميدهد ] يكى از وظايف عمده ما عبارتست از بررسى مسائل و موضوعاتى كه ماهيّت مضمون كتاب محمد نخجوانى را تشكيل ميدهد . در اين پيشگفتار مختصر امكان‌پذير نيست كه حتّى قسمتى از آن مسائل و موضوعات متنوّع ، پرمضمون و وسيعى را كه محمّد نخجوانى در كتاب خود آورده است مورد بحث قرار داد . در اين كتاب بقدرى مسائل و موضوعات جالب مطرح گرديده كه حتى بحث اجمالى در مورد آنها به چند اثر تحقيقى مستقل نياز دارد ولى ما خواهيم كوشيد تنها به چند مسئله اجتماعى - اقتصادى اشاره كنيم و به تحليل متن از نظر زبان‌شناسى كه خود مبحث جالب جداگانه‌اى است نخواهيم پرداخت . يادآور ميشويم كه كتاب محمّد نخجوانى تقريبا تمام مسائل مهمّ جامعهء فئودالى در خصوص حيات اجتماعى - اقتصادى و سياسى ؛ از جمله مسائل كشاورزى و استفاده از زمين ، انواع مالكيت بر زمين ؛ ماليات‌ها و شيوه‌هاى اخذ آنها ؛ دادگاه‌ها و طرز رسيدگى به دعاوى ؛ حيات شهرها - حرفه و تجارت ؛ مسائل مربوط به اقتصاديات حضرى و كوچ‌نشينى ؛ مسائل سازمان دولت با شمارش تقريبا تمام مشاغل و تشريح مفصّل آنها طبق سلسله مراتب